مدیریت پهنای باند در میکروتیک: Simple Queue، PCQ و Queue Tree

در دفتری که ۲۰ نفر یک اینترنت ۵۰ مگابیتی دارند، یک نفر که فایل بزرگ دانلود می‌کند می‌تواند تماس تصویری بقیه را قطع کند. صف‌ها (Queue) در میکروتیک برای همین‌اند: سقف سرعت، تقسیم عادلانه و اولویت.

اول: مشکل FastTrack

در فایروال پایه یک rule به اسم fasttrack داشتیم که اتصال‌های established را از مسیر کوتاه‌تری عبور می‌دهد و مصرف CPU را خیلی کم می‌کند. ولی بسته‌های FastTrack شده از Simple Queue و Queue Tree رد نمی‌شوند. یعنی صف می‌سازید و هیچ اثری نمی‌بینید. دو راه دارید:

• اگر روتر قوی است و صف لازم دارید، rule fasttrack را غیرفعال کنید.
• یا FastTrack را فقط برای ترافیکی بگذارید که صف لازم ندارد (مثلاً ترافیک بین شبکه‌های داخلی) با شرط src-address یا dst-address.

/ip/firewall/filter/disable [find action=fasttrack-connection]

Simple Queue: سقف سرعت برای یک IP یا یک شبکه

ساده‌ترین نوع صف. max-limit به‌ترتیب آپلود/دانلود از دید دستگاه داخلی است:

/queue/simple/add name=guest-wifi target=192.168.20.0/24 max-limit=5M/10M
/queue/simple/add name=boss target=192.168.10.5/32 max-limit=20M/40M

Simple Queueها هم از بالا به پایین خوانده می‌شوند و اولین صفی که با IP جور شود اعمال می‌شود؛ پس صف‌های خاص (یک IP) را بالای صف‌های کلی (کل شبکه) بگذارید.

Burst: سرعت بالا برای چند ثانیهٔ اول

با burst، کاربر برای باز کردن صفحه‌ها و دانلودهای کوچک سرعت بیشتری می‌گیرد، ولی دانلود طولانی به سقف عادی برمی‌گردد:

/queue/simple/add name=staff target=192.168.10.0/24 max-limit=10M/20M \
    burst-limit=20M/40M burst-threshold=8M/15M burst-time=10s/10s

PCQ: تقسیم عادلانه بین همه

به جای ساختن یک صف برای هر نفر، PCQ خودش پهنای باند را بین همهٔ IPهای فعال تقسیم می‌کند. اگر ۵ نفر آنلاین باشند هر کدام یک‌پنجم می‌گیرند و اگر ۲ نفر، هر کدام نصف:

/queue/type/add name=pcq-down kind=pcq pcq-classifier=dst-address pcq-rate=0
/queue/type/add name=pcq-up kind=pcq pcq-classifier=src-address pcq-rate=0
/queue/simple/add name=fair-lan target=192.168.10.0/24 max-limit=45M/45M \
    queue=pcq-up/pcq-down

pcq-rate=0 یعنی سقف هر نفر ثابت نیست و فقط تقسیم عادلانه انجام می‌شود. اگر سقف هر نفر را هم می‌خواهید، مثلاً pcq-rate=5M بگذارید.

Queue Tree: اولویت‌بندی ترافیک

وقتی می‌خواهید تماس تصویری و VoIP قبل از دانلود رد شوند، باید ترافیک را اول علامت‌گذاری (mangle) و بعد در Queue Tree با اولویت متفاوت صف کنید. مثال ساده با دو کلاس: تماس (UDP پورت‌های رایج تماس) و بقیه:

/ip/firewall/mangle
add chain=forward protocol=udp port=3478-3481,5060-5061,10000-20000 \
    action=mark-packet new-packet-mark=voice passthrough=no
add chain=forward action=mark-packet new-packet-mark=other passthrough=no

/queue/tree
add name=down parent=bridge-lan max-limit=45M
add name=down-voice parent=down packet-mark=voice priority=1 limit-at=5M max-limit=45M
add name=down-other parent=down packet-mark=other priority=8 max-limit=45M queue=pcq-down

عدد کمتر در priority یعنی اولویت بالاتر (۱ بالاترین، ۸ پایین‌ترین). limit-at پهنای باندی است که آن کلاس در هر حال تضمینی می‌گیرد. پورت‌های تماس به نرم‌افزار بستگی دارد؛ با Torch ببینید ترافیک واقعی روی چه پورت‌هایی است.

دیدن نتیجه

• /queue/simple/print stats: نرخ لحظه‌ای هر صف.
• /tool/torch interface=bridge-lan: چه کسی الان چقدر مصرف می‌کند.
• اگر صف‌ها ستون rate صفر دارند ولی ترافیک هست، به احتمال زیاد FastTrack روشن است.